"...në lidhje me këtë univers shqiptar që merr format e një labirinti,
nuk mund të merret guximi të shtrohen pyetje qoftë edhe të thjeshta në pamje,
pa patur bindjen që përgjigja mund të trondisë dhe të rrëzojë një ndërtesë të tërë të të menduarit,
një sistem të tërë të ngritur mbi bazën e paragjykimeve ose të vrojtimeve të ngutura"
.
Dashur padashur, historia imponohet vetvetiu si çelës i çdo misteri, si një sumum njohjeje objektive dhe jashtëpersonale meqënëse përfaqson tretjen shumëshekullore të fateve individuale dhe të qëllimeve kolektive – pavarësisht se me anë të saj, historianët shqiptarë të të gjitha kohrave « kanë justifikuar çka kanë dashur ». Sidoqoftë, ajo shërben vetëm si lëndë e parë, si një ind i dendur i cili përmbyll në strukturën e tij hermetike një varg pyetjesh të mbetura prej kohësh pa përgjigje bindëse : nga vijnë Shqiptarët ? përse pjesa më e madhe e tyre përqafoi fenë myslimane ? përse ata ishin të fundit që u shkëputën nga perandoria otomane ? përse ata shkëmbyen Republikën me Monarkinë e Zogut ? si mundi një grusht komunistësh të marrë pushtetin brenda tre vjetëve ? ç’don të thotë « nacional-komunizmi » i Hoxhës ? përse komunizmi mundi të rrënjosej kaq thellë në vendin e Shqiponjave ? Cilët janë përbërësit e përzierjes « magjike » që shëndrron një kardiolog të zot në burrë Shteti, një komunist model në babain e Demokracisë, një ikonë tê përgjëruar në tabelë qitjeje ? përse Kosovarët ishin të fundit që braktisën Jugosllavinë në agoni ? për ç’arësye shoqëria postkomuniste zgjodhi si mënyrë mbijetese ekonominë e nëndheshme të trafiqeve, të krimit të organizuar ose të korrupsionit ?

Friday, June 18, 2010

Kriza greke… për ne profanët shqiptarë.


Në një shkrim të mëparshëm – i shkruar nga një profan për të tjerë profanë – u mundova të tërheq vëmendjen e këtyre të fundit mbi disa aspekte të krizës greke. E parë me syrin kritik të atij që jeton në Evropë dhe me ndjeshmërinë e dikujt që mbetet i ndjeshëm ndaj problematikës ekonomike dhe politike, kjo krizë paraqitet si një ngërç jo thjesht i sistemit të sotëm kapitalist, por i strukturave të tij më të ndjeshme financiare, i nyjeve të tij më nevralgjike shtetërore. Në këtë pikpamje, kjo krizë tejkalon gjerësisht kuadrin grek dhe paraqitet si simptomatike e atij konstruksioni politik që jemi mësuar ta quajmë Evropë e Bashkuar.
. Thjesht për kujtesë, linjat kryesore të atij shkrimi nënvizonin idenë se Evropa e Bashkuar përbën një strukturë jashtështetërore, të ngritur në një epokë tjetër dhe për një varg qëllimesh strategjiko-politike, përshtatshmëria e të cilës në botën e sotme – në kushtet e një konkurence të lirë në tregun global - është vënë në një sprovë të vështirë. Për më tepër, strategjia ekonomike solidare bashkëevropiane mbështetet në sistem të tërë subvencionesh dhe transferim fondesh mes degëve të ekonomisë dhe mes antarëve, për të stimuluar rritjen dhe zhvillimin strukturor, për të balancuar efektet e padëshirueshme dhe për të sheshuar konkurrencën e panevojshme, ndërkohë që arritjet më të spikatura të politikës së brendshme të vendeve antare shquhen pikërisht në fushat sociale, të edukimit, të shëndetit apo të politikave të punës. Tê gjitha këto politika strategjike mbështeten mbi konceptin e ndërhyrjes së vazhdueshme të shtetit, i cili planifikon, axhuston raportet dhe parametrat dhe në rradhë të parë furnizon fondet e nevojshme.
. Ku i gjen ai këto fonde dhe mjete të stërmëdha në vlera monetare dhe të qëndrueshme në kohë ? Në tregun financiar botëror, duke hyrë në borxhe– me shuma tashmë kolosale. Si e justifikon ai të hyrët në borxh – dhe eventualisht, si mendon ai ta shlyejë këtë borxh ? Nëpërmjet faktorit të rritjes së vazhdueshme ekonomike.
.
.
. E pra, nga momenti kur mekanizmi i rritjes ekonomike evropiane bllokohet për shkak të konjukturës ekonomike globale dhe të agresivitetit të fuqive të reja emergjente, borxhi publik shëndrrohet në një faktor thellësisht destabilizues për borxhliun shtet që detyrohet t’i rikthehet përsëri tregut për borxhe të reja – për të paguar interesat e themelorit.
. Paralelisht, bankat dhe të tjerë kreditorë funds hedge zaptojnë hapësirën financiare dhe paraqiten si përfaqsuesit idealë të një kapitalizmi financiarizues dhe patrimonial, të aftë të manipulojnë kreditin dhe të diktojë shkallën e interesit. Në këtë mënyrë, qendra e gravitetit të aktivitetit ekonomik shvendoset drejt tregut financiar që përbën kështu « horizontin e konvergjencës së vetme » ; ndërkohë, tregu i i punës shëndrrohet në rolin e faktorit rregullues dhe tregu i të mirave materiale paraqitet thjesht si treg ndihmës.
.
.
. * * *
.
. Le t’i kthehemi tani « origjinës » së kësaj krize – Greqisë dhe problemeve aktuale të saj.
. Gjithkush në Evropë është i mendjes që deficiti publik i Greqisë si edhe borxhi i saj mbytës pasqyrojnë një varg problemesh – për të mos thënë « sëmundjesh kronike », mes të cilave shkëlqejnë korrupsioni dhe egzistenca e ekonomisë paralele. Në mënyrë sipërfaqsore, mund të shprehemi se grekët bëjnë të pamundurën për të mos paguar taksat, vjedhja nga të cilat përbën një « sport » kombëtar. E thënë ndryshe, shteti grek shquhet nga pamundësia për të mbledhur të ardhurat fiskale. Një vështrim tjetër më i vëmendshëm arrin të shquajë se një numur i madh grekësh – për shkak të rrogave të pamjaftueshme dhe të gjendjes së pakënaqshme të sistemit arsimor ose të atij shëndetsor - janë të detyruar të « punësohen » paralelisht në sektorin legal dhe ilegal, bile të zhyten kokë-e-këmbë në labirintin e aktiviteteve të ekonomisë paralele për të përballuar koston e jetesës dhe bakshishet e domosdoshme.
. Por veset e pakorrigjueshme të taksapaguesit grek nuk mund të fshehin mëkatet e vajtueshme të pushtetit, në ballë të të cilave renditen klientelizmi dhe pesha e një grushti familjesh në jetën politike të vendit. Në se të gjithë të zgjedhurit e demokracise helene nuk harrojnë aspak t’ju bëjnë qejfin zgjedhësve dhe në rradhë të parë miqve të tyre, ajka e kremit të këtyre te zgjedhurve – qeveria – është e detyruar të kënaqë interesat e armatorëve, këtyre pronarëve të flotës tregëtare që lundron në ujra jo gjithmonë të kthjellta, dhe lobeve të ndërtuesve që përfitojnë si padashur nga investimet e shtetit dhe fondet strukturore. Ky sistem klientelist i qeverisjes, i trashëguar nga kohët tashmë të harruara të origjinës së vetë shtetit, plotësohet në mënyrë natyrale nga influenca e pashmangshme dhe konstante e Karamanlisëve dhe Papandreve në jetën politike.
. Sidoqoftë, tabloja e mësipërme e korrupsionit, e ekonomisë paralele dhe e klientelizmit mbetet e zbehtë pa përmendur mungesën e transparencës që prek të gjitha sektorët e jetës ekonomike të vendit - manipulimin e llogarive publike ose private, mungesën e një organizmi të pavarur të statistikave, të kontureve të mjergullta të buxheteve ministeriale etj..
.
. Përfundimisht, Greqia dhe grekët e saj të dashur bëjnë një jetë mbi mundësitë e tyre reale ? Sigurisht, mjafton të kqyren indekset e çekuilibrit të borxhit dhe të deficitit publik – do të përgjigjeshin gjermanët apo të tjerë francezë, të cilët e vonuan me sa mundën ndërhyrjen e tyre financiare. Por, cili nga evropianët nuk jeton sot mbi mundësitë e tyre reale ? Cili prej tyre mund të sigurojë se nesër nuk do të bjerë pre e spekullimit të bankave apo të hedge funds – sikundër grekët sot ?
. Po a ka veshë të vëmendshëm në Evropë për të dëgjuar grekët kur shprehen se rroga e tyre mesatare është veçse 75% e asaj të Evropës së Bashkuar ? se niveli minimal i kësaj rroge është më pak se gjysma e asaj të Evropës ? se mesatarja e pensioneve është gjithashtu gjysmagjel.. – ndërkohë që çmimet në evro të produkteve të pazarit janë po aq, në mos më të larta se mesatarja evropiane ? Ç’mund t’i thuash të huajit që bën zemrën e gjerë dhe të ndihmon – përveç falemnderit, kur ndërkohë tëndi kryeministër arrin dhe deklaron se « fondet publike dhe ndihmat evropiane kanë shërbyer kryesisht për të blerë shtëpi, vetura apo për të jetuar në farniente » ? (Le Monde, 29 prill 2010).
. Fundja, të shkuara dhe ndoshta të harruara – nga momenti që Evropa arriti dhe pagoi 110 miliardë evro për t’i ardhur në ndihmë cfilisë, e cila si kundërpërgjigje pranoi të vihet nën tutelën evropiane dhe u zotua të kursejë nga buxheti i saj mbi 30 miliardë deri në horizontin 2013 (mesatarisht 10 miliardë çdo vit) me shpresë që shpenzimet publike të reduktohen në 47.7% të PBB (përkundrejt 52% në 2009) dhe të ardhurat e këtij buxheti të rriten në 45.7% të PBB (39% gjithmonë në 2009).
. Për ata profanë që nuk hanë pykë nga shifra të tilla, reduktimi i shpenzimeve publike përkthehet me një gjuhë të thjeshtë në masa kursimesh mbi rrogat dhe veçanërisht mbi shpërblimet e funksionarëve, gjë e cila mendohet se do të lehtësojë buxhetin me 600 milionë evro ; në uljen e shpenzimeve të spitaleve publike me 1.4 miliardë evro – ndërkohë që disa qindra milionë evro mendohen të sigurohen nga shkurtimi i shpenzimeve për armatimin dhe mirëmbajtjen e falangës ushtarake greke ; apo së fundi, nga ngrirja e pensioneve dhe e rrogave.
. Në kapitullin e hyrjeve në buxhet, qeveria parashikon fundin e privilegjeve fiskale të një sërë grekësh « lumtur » ; adoptimin e një arsenali anti-mashtrues dhe kundër-ekonomisë paralele që mendohet se do të rritin të ardhurat me mbi 2.3 miliardë evro, sikundër dhe një rritje të fondeve evropiane si pasojë e fuqizimit të investimeve publike në masën 1.4 miliardë evro. Bile nëse këto masa do të rezultojnë të pamjaftueshme, qeveria parashikon një gërshërë më të madhe në shpenzimet publike si edhe rritjen e taksave – bashkë me TVSH që mendohet të arrijë deri në 25%.
. Në një kapitull të fundit që përmbledh dy të parët, bateria e masave anti-krizë konsiston në liberalizimin e thellë të sektorit publik : privatizimi i pjesshëm ose i plotë i një varg shërbimesh, pasurish publike dhe sektorësh aktiviteti ku konkurrenca aktuale i përmbahet një kuadri tepër strikt. Përmendim me rradhë : postën helenike Elta (39% për t’u shitur), hekurudhat greke OSE (49%), prodhimin dhe shpërndarjen e energjisë elektrike PPC (deri në masën 49% në shitje), të kompanive të ujrave Eydap dhe Eyath, operatorin e telekomunikacionit OTE portet kombëtare dhe rajonale bile deri edhe një pjesë të aksioneve të monopolit të lojrave OPAP.. privatizimi i të cilave do t’i sjellë arkës së shtetit shuma vjetore të rendit 1 miliardë evro deri në horizontin 2013 nga shitja privatit e pjesës së zotëruar sot nga shteti – pa harruar shkurtimet e shpenzimet publike për këto sektorë. Në mënyrë të ndërgjegjshme pra, shteti heq dorë nga kontrolli dhe administrimi i aktiviteteve ekonomike të konsideruara esenciale për mirëqënien publike dhe për pavarësinë kombëtare dhe i hap rrugën shrregullimit të tregut të punës, konkurrencës së lirë.
. Në një vend si Greqia ku :
. - ekonomia « informale » - sektori « gri » i aktivitetit ekonomik, jashtë çdo kontrolli fiskal – vlerësohet me rreth 40% të aktivitetit të përgjithshëm,
. - raporti i punonjësve me dy ose më tepër aktivitete ekonomike është i konsiderueshëm,
. - numri i pensionistëve të vërtetë apo të sajuar - « minoritarë », si edhe i atyre të nxjerrë në pension para kohe është shumë i lartë,
. - prania e punonjësve emigrantë është nga më të lartat e rajonit, në mos e Evropës,
. duhet pritur që hapja drejt konkurrencës së lirë e sektorëve të mësipërm, në kushtet kur tregu i punës njeh sot një rrudhje të masës deri 15-20%, të çojë jo vetëm drejt shkatërrimit të indit social, në prishjen e lidhjeve shoqërore, por edhe drejt varfërimit relativ dhe absolut të shtresave të gjera të popullsisë, drejt tensioneve të forta mes punonjësve dhe punëdhënësve, drejt ksenofobisë.
.
. Po sikur – larg qoftë, plani grek i « shpëtimit kombëtar » të paraqitet si i pamjaftueshëm për t’i vënë fre krizës dhe spekullimit – për të mos thënë, të dështojë ? Gjendem në të drejtën time të profanit të hedh hipoteza të tilla ogurzeza, aq më tepër kur thuaj gjithçka më shtyn në këtë rrugë, dhe pikërisht :
. - rreziku i rrudhjes së rritjes ekonomike të vendit që, ndërkohë, mendohet të arrijë deri – 4% këtë vit dhe të qëndrojë negativ për disa të tillë në vijim,
. - rënia drastike e konsumit të brendshëm për shkak të masave antikrizë që ulin rrogat dhe rritin çmimet,
. - rritja e « avullimit » fiskal, sikundër edhe ikja e kapitaleve jashtë, si pasojë e një taksimi të përkeqësuar të të ardhurave të mëdha,
. - « lënia peng » e të ardhurave të tilla si taksat e aeroporteve, të kalimit në autostradë etj,
. - një përkeqësim i mëtejshëm i notës së Greqisë nga agjensitë e vlerësimit - thjesht, në vijim të spekullimit të sotëm, ose në se kjo e fundit ju drejtohet rishtas tregjeve financiare për fonde shtesë dhe si pasojë, përkeqësimi i gjendjes së bankave greke (largimi i depozitave drejt bankave të huaja) si edhe pamundësia e rifinancimit të tyre nga BCE,
. - rritja e tensionit social në vend dhe thërmimi i bazës mbështetëse të opinionit publik ndaj aksionit të qeverisë.
.
.
. * * *
.
. Ç’ka po na hyn në qese ne shqiptarëve në se grekët janë zhytur në llumin e krizës ekonomike ? A nuk na mjafton kriza jonë politike – vendosmëria e opozitës socialiste për të sabotuar parlamentin, kryeneçësia e pozitës demokrate për të ruajtur hegjemoninë e qeverisjes – por duhet të meremi me qarjen e hallit të fqinjëve ?
. Një përgjigje çuditërisht e kthjellët këtyre pyetjeve – paçka se e ndërsjelltë - vjen andej nga s’pritet – nga z. Kajsiu (Blendi Kajsiu - Kriza e përfaqësimit, Panorama, dt 26.02.2010), i cili me një sens të hollë analize arrin dhe përmbledh problematikën e brendshme sociale të shoqërisë shqiptare, të karakterizuar nga :
. - niveli i papunësisë (30-40% të forcës puntore në vend, sipas një sërë studimesh alternative),
. - niveli i informalitetit të ekonomisë (rreth 50%, sipas burimeve të CIA-s),
. - fakti tjetër që rreth 50% e popullsisë shqiptare mbetet agrare, pra e lidhur me tokën dhe bujqësinë e cila mbetet fragmentare (struktura e atomizuar e pronësisë), e natyrës mbijetësore (subsistence farming) – gjeneruese e fuqishme e migracionit të brendshëm dhe të jashtëm,
. - numri i konsiderueshëm të emigrantëve (rreth një milion shqiptarë të aftë për punë, pra gati 1/3 e popullsisë dhe ndoshta ½ e forcës puntore globale), të vendosur kryesisht në vendet fqinjë.
. - remitancat (dërgesat në para) që vijnë prej tyre dhe që shifrohen rreth 800 – 900 milionë euro (12% të PBB), të cilat financojnë në një masë të madhe konsumin e brendshëm.
.
. Çfarë frymëzon kjo problematikë dhe këto shifra – krahasuar me problematikën thjesht helene, kur dihet tashmë se gati 700.000 shqiptarë jetojnë dhe/ose punojnë në Greqinë agonizuese ? Kur një numur i papërcaktuar (gojët e liga përmendin shifrën 250.000) qytetarësh shqiptarë janë rregjistruar me origjinën e tyre etnike greke të re fringo dhe marin pensione nga Banka Bujqësore Greke, me një shumë që luhatet mes 250 – 480 evro në muaj ? Kur 4 banka private greke mbizotërojnë në sektorin bankar shqiptar (ato kontrollojnë 35% të tij deri në 57% - sipas vlerësimeve divergjente) ? Kur Greqia mbetet partneri kryesor (i dyti në listë pas Italisë) i shkëmbimeve tregëtare me Shqipërinë, e cila me fqinjin ka një bilanc import-eksporti thellësisht negativ (505 milionë euro import ndaj 56 milionë eksport në vitin 2009) ? Kur biznesi grek është i gjithëgjendur (25% të mbulimit biznesor) në telefoninë celulare, në sektorin bankar, burimet e energjisë, industri, ndërtim, tregti, turizëm, transport ? Kur investimet greke zënë afro 1/3 e investimeve të huaja direkte, me një total prej rreth 1.2 miliard euro ?
. A priori, nën prizmin e lajmeve alarmuese që vinë nga Greqia fqinje, përfundimi i Kajsiut se « qeverisja është diçka që prek në mënyrë të drejtpërdrejtë një segment gjithnjë e më të vogël të shoqërisë tonë », më shtyn drejt perifrazimit të mëposhtëm : « kriza greke është diçka që prek në mënyrë të drejpërdrejtë një segment gjithnjë e më të madh të shoqërisë tonë ».
.
. Por sidoqoftë, le të kqyrim ndikimin e pritshëm të krizës greke me syrin e specialistëve të shquar të ekonomisë, opinionet e të cilëve ndryshojnë sikundër vendgjendja në piramidën e pushtetit dhe bindjet politike.
. Më euforiku është Guvernatori i BSH Fullani që na siguron se « zhvillimi ekonomik i vendit gjatë vitit 2010, do të mbështetet prej një situate më të favorshme të ekonomisë ndërkombëtare ( ? !), e cila do të ofrojë një mjedis më të mirë për investimet e huaja dhe do të mbështesë më mirë kërkesën për eksportet e vendit… megjithatë, ky ndikim pozitiv pritet të jetë i kufizuar, për shkak të problemeve të shfaqura në ekonominë greke ». Në ç’masë ky ndikim pozitiv pritet të sabotohet nga grekët ? Mister… zaten, roli dhe detyra e Guvernatorit të Bankës së Shqipërisë është të sigurojë stabilitetin financiar të sistemit bankar, të nxjerë statistika dhe të përpilojë raporte dhe jo të bëjë fallxhorin.
. Më i maturi është Rektori i Universitetit Evropian të Tiranës Civici, i cili shprehet se « kriza ekonomike që ka përfshirë Greqinë do të prekë Shqipërinë si dhe vendet e tjera të rajonit… se janë disa sektorë që do të preken nga kjo krizë, por këtu nuk ka vend për panik. Për sa u përket bankave greke që operojnë në vendin tonë, ato nuk do të kenë asnjë ndikim nga kjo krizë ». Si arrin ai në këtë përfundim ? Thjesht nëpërmjet postulatit ekonomik se « në këtë epokë të globalizuar, çdo krizë, qoftë kjo ekonomike, financiare, politike apo sociale e një vendi, ndikon direkt apo indirekt në një grup të madh vendesh të tjera, aq më tepër në vendet e të njëjtit rajon apo kufitare ». Sidoqoftë, analiza empirike i lejon të evidentojë disa drejtime të krizëprekjes : së pari, sektorët ekonomikë që punojnë « me fason » me Greqinë, të cilët ndjejnë kontraktimin e kërkesës- deri edhe anullimin e kontratave ; së dyti, rënia e mundshme e remitancave nga emigracioni ekonomik shqiptar në Greqi ; së treti, rrudhja e investimeve greke në Shqipëri - megjithëse ato nuk kanë qenë asnjëherë shumë të konsiderueshme dhe determinuese ; së fundi, vala goditëse e tregjeve, çmimeve, konsumit apo bizneseve të këtij vendi. Me sa pikë kjo krizë mund të prekë rritjen e pritshme ekonomike shqiptare për vitin 2010 dhe në vijim ? Heshtje.. një detaj, llogaritja e të cilit i përshtatet ndoshta një studenti të UET por jo rektorit të tij.
. Më kritiku është ish-Guvernatori i BSH, Cani, i cili kërkon që « të bien kambanat e alarmit edhe këtu tek ne ». Jo thjesht duke parashikuar numrin e konsiderueshëm të sektorëve ekonomikë që rrezikohen të preken nga pasojat e krizës greke, mes të cilëve ai nënvizon uljen e remitancave nga emigrantët dhe përkeqësimin e situatës së tyre ekonomike në vendin pritës ; shtrenjtimin e mallrave në tregun shqiptar si pasojë e rritjes së çmimeve të tyre në Greqi ; tkurrjen e investimeve greke dhe çinteresimin e investitorëve grekë në projektet shqiptare apo në transferimin e teknologjisë ; uljen e nivelit të kreditimit të bankave greke ndaj filialeve të tyre në Shqipëri si edhe efektet kolaterale të shvlerësimit të bondeve greke mbi bankat shqiptare që kanë investuar në blerjen e tyre… Por në rradhë të parë se, sikundër edhe në rastin grek, Cani është i bindur se qeveria shqiptare manipulon shifrat dhe zhonglon me treguesit ekonomikë duke fshehur në këtë mënyrë një situatë të vërtetë krize në vend, e cila veçse do të përkeqësohet nën ndikimin e asaj greke.
. Cili prej tyre ka të drejtë ? Guvernatori Fullani që ruani thesarin e qeverisë Berisha ? Rektori Civici që lëvron shkencën ekonomike në Universitetin e tij Evropian ? apo ish-Guvernatori Cani që strukturon sulmin ekonomik të opozitës socialiste?
.
. Diku larg këtij Panteoni ekonomistësh, mendja induktive dhe deduktive e profanit gjykon se, brenda apo jashtë zonës euro, ekonomia – bile edhe shoqëria shqiptare, jo vetëm që i ngjan si binjaku binjakut ekonomisë greke por edhe jeton me këtë të fundit në një modus vivendi, sipas një logjike reciprokisht përfituese. Diçka si puna e algës dhe e këpurdhës brenda likenit. Por nëse treguesit e rritjes së algës greke ka kohë që tkurren dhe treten në lëngun amniotik të likenit evropian, të njejtit tregues të këpurdhës shqiptare rriten dhe zhvillohen.
. Mos vallë pasi këpurdha është parazitare ?

3 comments:

Anonymous said...

Nje analize e hollesishme dhe teper realiste eshte kjo juaja dhe duhet tju pergezoj per kete...Qellon te jem njohes i thelle i krezes greke dhe nuk gjej me kete rast (duke perfshire edhe shifrat)te shtoj asnje presje ne arggumentet dhe deduksionet tuaja...Thjesht nje analize perfekte e nje problemi teper serioz qe po fillin te zmadhohet e te marre permasa shqetesuese ne shqiperi e ne rajonin e Ballkanit...

andrew said...

Nje analize perfekte kjo e juaja per sa i perket "tragjedise greke"nese mund te quaj keshtu.Qellon qe te jem njohes i thelle i problemit grek dhe verej se nuk mund te shtoj asgje(as edhe ne shifrat)qe kini dhene ketu,biles asnje presje nuk mundem te shtoj me teper nga sa keni evidentuar juve ne kete shkrim...Pergezime pra!Nuk harroj tju kujtoj se historikisht,shteti grek ne thelb eshte nje "ngrehine"qe mbeshtetet ne themele te rreme,te pasigurta prej materiali-aliazh borxh-kredi gje qe e ka bere ate teper te ndjeshem ndaj cfardolloj krize.Fakti qe ekonomia greke ka felimentuar kater here qe nga krijimi i shtetit grek e tregon qarte kete.Keshtu qe pervec disa piskamave gjoja te friksuara,grekeve nuk u dersin veshi shume nga zhurma e vazhdueshme e experteve,politikaneve,marifetcinjve dhe spekulatorve,sepse jane lojtare te mire ne kete lloj "sporti"fale pervojes se pasur historike ne tre rastet e meparshme.Ajo qe duhet theksuar si vecansi e kesaj radhe(te katret) eshte se kjo ndodhi ne situaten e veshtire te nje krize globale ku seicili kerkon te ruaje e te shpetoje koken e tij dhe nuk e can fere per komshine...Eshte pekerisht kjo gjendje qe dota detyroje greqine dhe bashke me te edhe ne te tjeret,ta paguaje shtrenjt,biles shume shtrenjt kete rradhe.Por sic edhe thone greket-"GREQIA NUK VDES KURRE.." edhe kete radhe dota hedhe lumin...Me kusht qe te mos harrojne se vertet "Greqia nuk vdes kurre"por greket fatkeqsisht vdesin...Le te shpresojme e te presim....

Anonymous said...

Per komentin e me parshem dote doja te di se ku ka perfunduar.Por gjithsesi mund edhe ta perseris po te jete e nevojshme .Ju faleminderit!

 
Përjetësisht të Panjohur