"...në lidhje me këtë univers shqiptar që merr format e një labirinti,
nuk mund të merret guximi të shtrohen pyetje qoftë edhe të thjeshta në pamje,
pa patur bindjen që përgjigja mund të trondisë dhe të rrëzojë një ndërtesë të tërë të të menduarit,
një sistem të tërë të ngritur mbi bazën e paragjykimeve ose të vrojtimeve të ngutura"
.
Dashur padashur, historia imponohet vetvetiu si çelës i çdo misteri, si një sumum njohjeje objektive dhe jashtëpersonale meqënëse përfaqson tretjen shumëshekullore të fateve individuale dhe të qëllimeve kolektive – pavarësisht se me anë të saj, historianët shqiptarë të të gjitha kohrave « kanë justifikuar çka kanë dashur ». Sidoqoftë, ajo shërben vetëm si lëndë e parë, si një ind i dendur i cili përmbyll në strukturën e tij hermetike një varg pyetjesh të mbetura prej kohësh pa përgjigje bindëse : nga vijnë Shqiptarët ? përse pjesa më e madhe e tyre përqafoi fenë myslimane ? përse ata ishin të fundit që u shkëputën nga perandoria otomane ? përse ata shkëmbyen Republikën me Monarkinë e Zogut ? si mundi një grusht komunistësh të marrë pushtetin brenda tre vjetëve ? ç’don të thotë « nacional-komunizmi » i Hoxhës ? përse komunizmi mundi të rrënjosej kaq thellë në vendin e Shqiponjave ? Cilët janë përbërësit e përzierjes « magjike » që shëndrron një kardiolog të zot në burrë Shteti, një komunist model në babain e Demokracisë, një ikonë tê përgjëruar në tabelë qitjeje ? përse Kosovarët ishin të fundit që braktisën Jugosllavinë në agoni ? për ç’arësye shoqëria postkomuniste zgjodhi si mënyrë mbijetese ekonominë e nëndheshme të trafiqeve, të krimit të organizuar ose të korrupsionit ?

Friday, June 25, 2010

Fundi i palavdishëm i monarkisë zogolljane (2).


.
. Nuk e tepërojmë aspak në pjesën e parë të këtij shkrimi duke përdorur fjalën « treg » pasi në këtë fundlufte, mes Fuqive të Mëdha po zhvillohej një treg, për të mos thënë një pazar. Qëkur u bë e qartë se fundi i Rajhut të IIItë tashmë ish i pashmangshëm, vëmendja e protagonistëve të koalicionit antifashist u drejtua krejt natyrshëm drejt rendit të ri evropian. Duke parashikuar raportin e ri të forcave që po shfaqej prapa Aleatëve fitimtarë, sejcila nga Fuqitë e Mëdha ish dhënë me mish e me shpirt në përllogaritjet e saja prej bakalli, siç ndodhi për shembull në Moskë, mes 9 dhe 12 tetorit të vitit 1944.
. Gjatë këtyre ditëve të shënuara, Çurçilli dhe Stalini, të shoqëruar nga ministrat respektivë të Punëve të Jashtme « vendosën » të legalizonin ndarjen e zonave të tyre të influencës mbi vendet ballkanike : 90% ndikim anglez përkundrejt 10% ndikimi rus në Greqi, « fifti-fifti » në Jugosllavi apo edhe në Hungari, pa folur për Bullgarinë (ku 75% ju la rusëve ndaj 25% për të gjithë të tjerët) dhe ende më pak për Rumaninë (90% për rusët kundrejt vetëm 10% për të tjerët). Meqënëse Shqipëria nuk përmendet gjëkundi në këtë listë të famshme « të marrëveshjes » – sado e çuditshme që kjo gjë mund të duket – dy hipoteza mund të hidhen :
. primo, ose këta burra shteti thjesht nuk kishin idenë se egziston një Shqipëri në Ballkan ;
 . secundo, ose për shkak të zhvillimeve rajonale dhe në dobi të politikave të tyre, ata s’patën nevojë të theksonin ndarjen e interesave të tyre në këtë vend pasi, paraprakisht dhe de facto, fati i tij ishte lidhur ndërkohë me atë të ndonjë fqinji, për shembull, të Jugosllavisë.
. Një analizë e thjeshtë e të dhënave – deklaratat zyrtare të Aleatëve që prej vitit 1942 dhe qëndrimi i tyre ndaj ish-Monarkut Zog ; të gjendurit në terrenin shqiptar të një numri jo të vogël misionesh ushtarake - angleze në rradhë të parë ; të gjendurit e një misioni ushtaral të UNÇ pranë Shtabit të Përgjithshëm të forcave aleate në Bari apo edhe të burimeve të tjera të dokumentuara - ve në dukje brishtësinë e hipotezës së parë e cila mezi e justifikon vetvehten. Mjafton të themi se ky « pazar » u bë mbi një numur fare të kufizuar vendesh ; mjafton gjithashtu të lexojmë dorëshkrimet e ministrit të Jashtëm britanik Ser Antoni Iden, të redaktuara përpara takimit të Moskës. Iden kujtohet që të ketë diskutuar me Çurçillin lidhur me Shqipërinë dhe Mbretin Zog jo më vonë se sa natën përpara bisedimeve të famshme. (Extracts from pencilled diary kept by Anthony Eden Oct 9-12, 1944 on his visit to Moscow. Lord Avon papers, University of Birmingham, file AP.20/3/09.
.
.
. Në të kundërt, hipoteza e dytë është mjaft këmbëngulëse, qoftë nën dritën e punës përgatitore të kryer nga Tito - me anën e përfaqsuesve të tij pranë PKSH që përpiqeshin me ngulm që Shqipëria të bëjë pjesë në strukturën jugosllave të pasluftës, qoftë edhe me rastet e patura nga Mareshalli për të zhvilluar pikpamjet e tij përpara protagonistëve të takimit të Moskës. Kështu Tito kish parë Çurçillin në Napoli, më 12 gusht 1944, dhe të dy burrat e shtetit kishin folur mbi të ardhmen e Ballkanit, jo thjesht simbolikisht. Muajin tjetër Tito fluturoi në Moskë dhe debatoi me Stalinin, në 22 shtator të vitit 1944 – vetëm dy javë përpara takimit të lartpërmendur mes këti të fundit dhe Çurçillit. Përveç faktit që ai mundi të fliste për herë të parë si i barabartë me të zotin e shtëpisë – sikundër shprehen biografët e tij, shqetësimi i Mareshallit ishte që të linte një përshtypje sa më të madhe lidhur me peshën e tij në planin ballkanik dhe të sigurohej mbi mbështetjen sovjetike që deri atëhere ndahej mes lëvizjes partizane dhe asaj çetnike mbretërore.
.
. Përfundimisht, duke « braktisur » Zogun dhe qeverinë e vet në mërgim në kryeqytetin e tyre Londër dhe duke nxituar të hynin në marrëdhënie zyrtare me zotërit e rinj të Tiranës, të dërguarit e Mbretëreshës i dhanë goditjen përfundimtare monarkisë shqiptare. Një fat aspak i lakmuar, bile dhe i pamerituar – duke e krahasuar me atë të sivëllezërve të tjerë ballkanikë. Kështu për shembull, me ndërmjetësinë e tê njejtëve anglezë, në nëntor 1944, kryetari i qeverisë mbretërore jugosllave në mërgim Ivan Subashiq u takua me Titon dhe arritën të bien dakord të krijojnë një Këshill Regjence që duhej të organizonte një plebishit kombëtar lidhur me të ardhmen e Mbretërisë dhe rikthimin e Mbretit Pjetër II i Jugosllavisë. Jo më vonë se në mars 1945, qeveria e parë jugosllave e dalë nga lufta përmbante në gjirin e saj tre ministra, të caktuar nga Mbreti. Përse kjo diferencë angleze në trajtimin e monarkëve ballkanikë ? Ndoshta, për hir të faktit se ky Pjetër II, që në verën e vitit 1944 u kish bërë thirrje nga Londra me radio të gjithë besnikëve të tij të bashkoheshin me Lëvizjen Nacional-Çlirimtare jugosllave dhe të njihnin Titon si kryekomandant të të gjitha forcave të rezistencës...
. Duke ju rikthyer Shqipërisë së paslufte, gjatë muajve të parë të vitit 1945, misioni i dikurshëm ushtarak anglez rriti personelin e tij dhe u shëndrrua në një përfaqësi civile, i ndjekur hap pas hapi nga një mision amerikan me një personnel më të kufizuar. Zyrtarisht dhe sipas dëshirës së palës pritëse, këto misione duhej të përgatisnin terrenin për rivendosjen e marrëdhënieve diplomatike me qeverinë e re të Tiranës. Sipas shembullit të sovjetikëve, të cilët e kishin kaluar këtë fazë qysh në nëntor të vitit 1945, apo edhe të francezëve që njohën qeverinë e Hoxhës një muaj më pas, në dhjetor, anglezët dhe amerikanët vendosën të bëjnë të njejën gjë, të paktën në letër. Sidoqoftë, marrëdhëniet e pushtetit komunist me këto dy demokraci të mëdha mbetën në një nivel shumë të ulët pasi, ndërkohë që anglezët kërkonin një seri garancish demokratike, Amerikanët ngulmonin mbi vlefshmërinë e « traktateve dhe marrëveshjeve të nënshkruara mes Shteteve të Bashkuara dhe Shqipërisë që para lufte dhe deri në prill të vitit 1939 » - pa harruar se në qershor të vitit 1946, qarqet panhelene të Shteteve të Bashkuara mundën të kalonin një rezolutë në Senatin amerikan – e njohur me emrin Rezoluta Pajpër – që theksonte përkatësinë e Epirit të Veriut në shtetin Grek. Sebep apo arsye e thellë, ky qëndrim « i papërgjegjshëm » i amerikanëve u vlerësua shumë ashpër nga qeveria e Hoxhës dhe ndikoi jo pak në prishjen e marrëdhënieve mes dy vendeve.
. Marrëdhëniet me aleatët perëndimorë morën një goditje të mëtejshme me refuzimin nga ana e Londrës të kërkesës së autoriteteve komuniste lidhur me dëbimin nga territori italjan të « kriminelëve të luftës » shqiptarë dhe dorëzimit të tyre drejtësisë komuniste. Bëhej fjalë për disa qindra apo mijra ish-luftëtarë, politikanë apo ikanakë ballistë dhe zogistë që kishin braktisur vendin gjatë ditëve të fundit të luftës, të mbledhur nga anijet luftarake angleze në Adriatik dhe të strehuar në kampe. Ndërkohë, fakt kurioz, të njejtët anglezë nuk ngurruan aspak t’i rikthenin rregjimit të Titos në maj 1945 një turmë të tërë ustashësh kroatë, rojesh kombëtar sllovene dhe çetnikësh serbë bashkë me familjet e tyre – rreth 50.000 vetë ; ikanakë që zgjodhën t’u dorëzoheshin forcave aleate në Bleiburg, në kufirin austriako-slloven, dhe që përfunduan të gjithë tä masakruar, në gropa të përbashkëta.
. Tensioni u rrit një shkallë më tepër pasi si kundërpërgjigje, regjimi komunist hodhi poshtë kërkesën britanike dhe amerikane për të ndjekur nga afër procesin e zgjedhjeve për deputetë në Asamblenë popullore, në dhjetor të vitit 1945. Si për të nënvizuar vullnetin e saj, qeveria e Tiranës kufizoi lëvizjen e personelit të tyre diplomatik në brendësi të vendit.
. Preteksti ishte i mjaft i gjetur pasi, varianti zyrtar i autoriteteve shqiptare përmendte ndërhyrjen e anglezëve dhe të amerikanëve në punët e brendshme të vendit si dhe implikimin e shërbimeve të huaja në përgatitjen e një kryengritjeje antikomuniste në Veri. Në fakt, komunistët kishin hasur në një rezistencë mjaft të ashpër në zonat e Mirditës apo rreth Shkodrës ku vepronin një numur çetash apo bandash, streha e fundit e një numri ballistësh apo zogistësh të vendosur deri në pikën e fundit të gjakut. Në janar të vitit 1945, këto grupe luftëtarësh kishin sulmuar dhe pushtuar apo çliruar – varet nga bindjet politike të vëzhguesit – lokalitetin e Koplikut ndërkohë që disa muaj më pas, në shtator, një turmë prej 400 burrash të armatosur kishte mundur të hynte bile edhe në Shkodër.
. Të acaruar nga vendimi i fundit i qeverisë së Enver Hoxhës që ju ndalonte ushtarakëve britanikë të administronin shpërndarjen e ndihmës humanitare të UNRRA-s, në prill të vitit 1946, anglezët shpallën se tërhiqnin misionin diplomatik. Një veprim i njejtë u ndërmorr edhe nga amerikanët, të cilët larguan njerëzit e tyre në nëntor. Tirana kundërveproi menjëherë dhe denoncoi aktivitetin e spiunazhit dhe sabotimin e « grupit të Maliqit ». Sipas autoriteteve shqiptare, një grup inxhinierësh dhe specialistësh të formuar nga shkolla teknike amerikane kishin sabotuar punimet e tharjes së kënetës së Maliqit, duke ju bindur urdhrave të padronëve të tyre perëndimorë. « Sabotatorët » e Maliqit u gjykuan dhe u dënuan me vdekje për aktivitet armiqësor, megjithë mungesën e provave të vërteta apo të vërtetuara mbi këtë aktivitet apo edhe mbi një ndërhyrje çfarëdo amerikane, pa minimizuar faktin tjetër se vetë ideja e « sabotimit » në kanalin e Maliqit nuk mund t’i rezistonte asnjë logjike të shëndoshë : një kanal i thjeshtë prej disa qindra metrash që lidhte kënetën e dikurshme me lumin e Devollit, i gërmuar me forcën e krahut – kryesisht nga tregëtarët e shpronësuar dhe intelektualët e dënuar me punë të detyruar.
. Megjithatë, përtej natyrës krejt tendencioze të akuzave dhe dënimit me karakter thjesht politik, gjithçka lejon të mendohet se ish-drejtori i Shkollës Teknike Amerikane në Tiranë, Hari T. Fullc, i cili gjatë luftës drejtonte aktivitetin e shërbimit të zbulimit amerikan në Shqipëri dhe në periudhën e pasluftës ishte antar i misionit diplomatik amerikan, nuk ishte kufizuar vetëm në rolin e vet pedagogjik para lufte. Sikundër dhe njihet botërisht që Kryqi i Kuq Junior i Shteteve të Bashkuara, ajo organizata paraqeveritare që ka themeluar dhe drejtuar Shkollën Teknike në Tiranë që prej vitit 1921, ka qenë dhe mbetet një nga ato mbulimet zyrtare nën të cilat punon CIA në një numur të madh vendesh të botës.
.
. Përgjigja anglo-amerikane ndaj « kokëfortësisë së paturpshme » të rregjimit komunist të Tiranës nuk vonoi dhe gjeti shprehjen e saj më të përkryer në planin ndërkombëtar. Me propozimin e këtyre antarëve themelues të Konferencës së San Franciskos, kërkesa shqiptare për t’u pranuar në OKB u hodh poshtë. Çështja e pjesëmarrjes shqiptare në përgatitjen e traktateve të paqes me Italinë dhe Gjermaninë u paraqit po aq e ndërlikuar. Enver Hoxha, i shtrënguar nga uniforma e tij e re e gjeneral-kolonelit, përfitoi nga rasti i dhënë nga Konferenca e Paqes, e mbajtur në Paris nga 29 korriku deri më 15 tetor të vitit 1946, për të përshkruar një tabllo të përpjekjeve të vendit të tij gjatë luftës nacional – çlirimtare, kundër fashistëve italjanë dhe nazistëve gjermanë. Me të drejtën që i jepte roli i tij prej fitimtari, ai kërkoi të bashkëngjiste Shqipërinë me koalicionin antifashist dhe kërkoi shpërblim për dëmet e pësuara dhe së fundi - për të kundërshtuar ndikimin grek mbi Konferencën, ai paralajmëroi të pranishmit për vullnetin e popullit të tij për të ruajtur integritetin territorial të vendit. Idetë themelore që përshkonin fjalimin e Hoxhës ishin siguria në mbrojtjen jugosllave si edhe shqetësimi i tij lidhur me sjelljen e vendeve perëndimore. Megjithë thirrjet drithëruese të Hoxhës, Konferenca nuk mori parasysh asnjë nga kërkesat e shtruara nga shqiptarët. U desh të pritej përpilimi përfundimtar i Traktatit të paqes me Italinë në vitin 1947, për të mësuar se asaj i ishte njohur e drejta e një dëmshpërblimi qesharak prej 5 million dollarësh për dëmet e luftës. Sidoqoftë, sipas klauzolave të këtij Traktati, Italia hiqte dorë nga të gjitha koncesionet e vjetra, nga të gjitha pasuritë dhe të drejtat që ajo gëzonte në Shqipëri që përpara lufte. Ajo njihte njëkohësisht sovranitetin e Shqipërisë mbi ishullin e Sazanit, në hyrje të gjirit të Vlorës.
. Një incident i rëndë ndodhi në vitin 1946, midis Britanisë së Madhe dhe Shqipërisë, ndërkohë që kjo e fundit ishte shprehur në favor të vendosjes së juridiksionit të saj mbi kanalin e Korfuzit, këtë parcelë ujore që ndan tokën nga ishulli grek me të njejtin emër. Britania e Madhe nxitoi të çonte në vend disa anije lufte që ranë mbi mina. Dy prej tyre u mbytën, në 22 tetor 1946, dhe bashkë me to humbën jetën edhe dyzet e katër antarë të ekipazhit. Britania e Madhe e çoi çështjen përpara Gjykatës ndërkombëtare të Hagës, e cila megjithë protestat e shqiptarëve dhe justifikimit që vendi i tyre nuk zotëronte mina, vendosi të njohë fajësinë e Shqipërisë në këtë çështje. Në vazhdim, britanikët u vetëshpërblyen duke bllokuar arin shqiptar (1.100 kg), të kapur në territorin gjerman pas mbarimit të luftës së Dytë botërore. Kjo çështje e « arit të vjedhur » nga britanikët zgjati me dhjetëvjeçarë dhe helmoi në mënyrë të qëndrueshme marrëdhëniet mes këtyre dy vendeve.
. Ndërkohë, një rrezik i ri po merrte formë në Jug të vendit për shkak të luftës civile në Greqi. Kjo luftë që lindi menjëherë pas tërheqjes së trupave gjermane, kish vënë ballë për ballë bashkëluftëtarët e dikurshëm : pas disa përpjekjeve pajtimi, të ndjekura nga masakra të përgjakshme të kryera nga të gjitha palët, monarkistët e EDES-it, të mbështetur dhe të armatosur nga anglezët, mundën të izolojnë dhe të shtynin drejt maleve komunistët e KKE, që vepronin në rradhët e EAM/ELAS. Nga momenti që e majta greke u zbua nga pushteti, ajo humbi kontrollin e qyteteve dhe asaj ju desh të rifillonte një luftë të re partizane kundër forcave qeveritare. Vendet komuniste fqinje (Jugosllavia, Shqipëria dhe Bullgaria) pa asnjë mëdyshje u shprehën për të ndihmuar aktivisht forcat partizane greke, duke ju furnizuar atyre armë, municion dhe ndihmë mjeksore. Gjatë disa viteve, luftëtarët grekë përdorën teritorin shqiptar si prapavijë, aq më tepër që edhe pritja e rezervuar ishte gjithmonë e mirë. Në janar të vitit 1947, Kombet e Bashkuara, nën frymëzimin amerikan dhe të Britanisë së Madhe, krijuan një Komision vëzhgimi në Athinë i cili rekomandoi krijimin e një nënkomisioni të përhershëm me bazë në Selanik, për të vrojtuar kufijtë ndërshtetërorë. Qeveria shqiptare sikundër edhe qeveritë e tjera komuniste të Ballkanit i ndaloi hyrjen në territorin e vet, gjë e cila nuk e pengoi nënkomisionin në fjalë të nxirrte përfundimin që Shqipëria përbënte një nga bazat kryesore logjistike të EAM-it dhe ta përshkruante atë si një rrezik për demokracinë greke në pelena. Në shkurt të vitit 1947, Britania e Madhe hoqi dorë nga administrimi i çështjes greke duke ja kaluar detyrimet e veta Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Me këtë marrje në ngarkim, Presidenti Truman gjeti rastin të shpallte përpara Kongresit Amerikan në 12 mars 1947, doktrinën e tij të famshme « të mbështetjes së vendeve të lira, të rrezikuara nga pakicat e armatosura ose nga forcat e huaja ». Ofertës amerikane - pjesë përbërëse e kësaj doktrine e njohur ndryshe edhe si « Plani Marshall », Shqipëria u përgjigj në mënyrë negative pa ngurrim, natyrisht duke kopjuar qëndrimin e vendeve të tjera komuniste, të cilat në bllok dhanë një përgjigje mohuese.
. Në 5 qershor 1947, Sekretari amerikan i Shtetit Xhorxh C. Marshall mbajti një fjalim programatik në Universitetin e Harvardit, gjatë të cilit ai njoftoi masat ekonomike dhe politike që duheshin vënë në jetë për rindërtimin e Evropës së shkatërruar. Një muaj më vonë, në 4 korrik 1947, qeveria shqiptare u ftua nëpërmjet një telegrami për të marrë pjesë në Konferencën ekonomike të Parisit, e parashikuar të mbahej në 12 korrik të të njejtit vit, bashkë me 21 vende të tjera. Kjo konferencë, e organizuar nga Franca dhe nga Anglia duhej të diskutonte mënyrat dhe mekanizmat që duheshin parashikuar për të konkretizuar « planin Marshall ». Të nesërmen e kësaj dite, në 5 korrik, Enver Hoxha sikundër edhe Sekretarët e tjerë të Parë të partive komuniste të vendeve të Lindjes, mori një telegram tjetër, kësaj rradhe nga ana e PKBS, që i kërkonte të bashkohej me vijën sovjetike gjatë Konferencës që do të konsistonte në refuzimin e ndihmës amerikane. Një telegram i dytë nga Moska arriti në 6 korrik, që i sillte udhëzimin e ri, sipas të cilit Shqipëria duhej të vononte përgjigjen për marrje pjesë në këtë Konferencë ndërkohë që një telegram i tretë, gjithmonë nga ana e sovjetikëve, mbrrinte më 7 korrik. Sipas këtij të fundit, shqiptarët duhej të refuzonin publikisht pjesëmarrjen në këtë Konferencë dhe si pasojë ata duhej të hidhnin poshtë ofertën amerikane po publikisht. (Mikhail M. NARINSKY - The Soviet Union and the Marshall plan, në: www. Cwihp.si.edu - Cold War International History Project - CWHIP Document Library).
.
. Nga mesi i korrikut të vitit 1949, Jugosllavia në grindje të hapur me vendet e tjera komuniste, mbylli kufijtë e saj maqedonas me Greqinë dhe ndërpreu çdo ndihmë ndaj partizanëve të EAM-it. Pjesa më e madhe e trupave partizane të Komandantit Markos, pasi u mundua më kot të zhvillonte një luftë frontale kundër ushtrisë greke, të pajisur me shpenzimet e amerikanëve, u gjend e izoluar në pjesën veriore të Epirit. Nën presionin e trupave qeveritare, partizanët grekë u grumbulluan pranë kufirit shqiptar dhe u bllokuan në lartësitë e maleve Gramoz dhe Viçi. Atyre mijra luftëtarëve, grave edhe fëmijëve grekë ju desh të zgjidhnin mes bombardimeve me napalm të aviacionit greko-amerikan ose kapërcimit të kufirit për t’u strehuar në vendin fqinjë. Shumë prej tyre zgjodhën rrugën e dytë, të ndjekur këmba këmbës nga ushtria greke, e cila nuk pati asnjë dyzim për të dhunuar integritetin e Shqipërisë. Kështu, në gusht të vitit 1949, disa batalione të ushtrisë helene avancuan me qindra metra brenda territorit shqiptar, në një zonë që shkonte nga Bilishti në Leskovik, dyzet kilometra më në jug. Luftimet e përgjakshme vazhduan disa ditë mes forcave ndëshkuese greke dhe njësive të rregullta të ushtrisë shqiptare. Ndërkohë, me shterrimin e valëve të ikësve, Grekët vendosën të tërhiqen. Disa dhjetra mijra refugjatë grekë u strehuan në këtë mënyrë nëpër kampe, nga të cilët vetëm ai i Cërrikut numëronte rreth 60.000 frymë. Me vendim të përbashkët të Kominformit, pothuaj që të gjithë u larguan nga Shqipëria për t’u vendosur në vendet e tjera të Evropës së Lindjes. Vetëm udhëheqja e KKE, me Niko Zakariadhisin në krye, e zgjati qëndrimin në Shqipëri edhe disa muaj të tjerë, para se të merrte rrugën për në Bashkimin Sovjetik.
. Përpjekja e dështuar e komunistëve në Greqi dhe largimi i Jugosllavisë nga vatha sovjetike vunë në dukje brishtësinë e gjendjes në të cilën ndodhej Shqipëria, ky vend në periferi të Perdes së Hekurt që tashmë ndante Evropën në dysh. Që nga fundi i vitit 1946, anglezët të lodhur nga ngurtësia e qëndrimeve të Hoxhës ja kishin besuar administrimin e çështjes shqiptare shërbimeve të tyre sekrete. Nën ndikimin e specialistëve të kalibrit të Julian Ameri u krijua një lob i vërtetë konservator, i cili mori në dorë koordinimin e tërësisë të aktiviteteve minuese dhe diversioniste ndaj vendeve komuniste dhe, siç mund të pritej, puna filloi nga hallka më e dobët e sistemit. Rregjimi komunist i Shqipërisë duhej të ndëshkohej për incidentin e kanalit të Korfuzit, për rolin e saj aktiv në mbështetje të rrebelëve grekë ose më tej, që ajo të rikthehej qoftë edhe me forcë në atë sistem vlerash demokratike, të përcaktuara vite më parë nga Presidenti Uilson. Në këtë mënyrë, përmbysja e rregjimit të Enver Hoxhës do të ishte një mësim i mirë për Stalinin, në lidhje me grushtin e shtetit të organizuar në Çekosllovaki, për bllokimin e Berlinit apo për gjëmat e tij të tjera të panumërta.
. Hapet kështu faza e tretë dhe e fundit e peripecisë zogolliane në mërgim : përpjekja për të përmbysur rregjimi komunist të Hoxhës.
.
. (vijon)

0 comments:

 
Përjetësisht të Panjohur